Hoofdmenu
    Hoofdpagina
    Gedichten
    Auteurs
    Zoeken
    Reacties
    Insturen
    Voorwaarden
    Greencard
    Contact

  Inloggen
 

  Registreren
  Wachtwoord vergeten

  Laatste 35 reacties
 
re: me too (...Diddy
re: me too (...Erik Le...
re: Witgepoe...evamaria
re: Schijn e...Diddy
re: Schijn e...Diddy
re: Schijn e...thomas ...
re: Schijn e...Marcel
re: me too (...evamaria
re: Poes Alm...Diddy
re: Poes Alm...Claudel...
re: WeetjeDiddy
re: Dienstma...Diddy
re: Dienstma...Marcel
re: uilegDiddy
re: Kon ik a...Marcel
DiddyDiotheC...
re: Kon ik a...Diddy
re: Blind ge...Diddy
re: Blind ge...Diddy
re: uilegDiddy
re: uilegDiddy
re: uilegDiddy
MarcelDiotheC...
dioMarcel
DiddyDiotheC...
re: ik ben doodDiddy
re: Witgepoe...Diddy
re: me too (...Diddy
re: Eerste s...Diddy
re: Marcel e...milou
re: me too (...Erik Le...
re: pure lie...Diddy
re: uilegDiddy
re: uilegDiotheC...
re: uilegDiddy
 Meer reacties

  Laatste 25 gedichten
 
Schijn en zijnDiddy
Anti-Kerst R...milou
Dienstmaagd ...DiotheC...
Witgepoederd milou
me too (Droo...Erik Le...
Blind getrou...Claudel...
uilegDiotheC...
Poes AlmachtigDiddy
De behangerHanny v...
Zalig kerstb...coolbur...
Een blijde b...coolbur...
luiken dichtDiddy
DroomdichtMarcel
Eerste sneeuwmilou
loeneErik Le...
De vermoorde...Claudel...
vruchteloosDiotheC...
over de volg...Erik Le...
Tussen mensencoolbur...
In bewerkingDiddy
Kijk niet zocoolbur...
geluktDiddy
ROMEErik Le...
Le Clo-cloch...Claudel...
koortsDiddy
 Meer gedichten
De Vijfde Mei - Afl. 1 van 2
 Henk Gruys - 09:49 17-04-2015 Stuur e-mail  Profiel bekijken van Henk Gruys  Bekijk statistieken van dit gedicht 

                    De Vijfde Mei


"Bevrijding" – 'n woord dat levendige gedachten oproept bij hen die de tweede wereldoorlog hebben meegemaakt, ook nu nog. Ik was toen bijna elf jaar.

Toen de bevrijding kwam, had ik die vijf jaar ondergaan zoals men op die leeftijd alles ondergaat: met nieuwsgierigheid, maar ook een zekere passiviteit en oppervlakkigheid, en met weinig melancholie.
    Die vijf jaren... De oorlog bleek geen constante opeenvolging van rampen, maar een soort lappendeken van gebeurtenissen, – niet eens veel vaker kwaad dan goed, althans voor ons.
De situatie toen, hoewel ingrijpend soms, kan niet los worden gezien van de omstandigheden op de achtergrond die niets met de oorlog te maken hadden, maar het leven mee bepaalden; zoals de school, de vriendjes, de ouders, de buren, ooms en tantes en ons oude huis in die smalle, vochtige straat.
    Ik verwonderde mij niet al te veel over de vreemde taferelen die de bezetting soms met zich meebracht. Het dagelijkse leven was in bepaalde opzichten inderdaad nogal bizar, maar op de leeftijd die ik had, leek alles, misschien omdat de ergste verschrikkingen ons bespaard bleven, zich nogal als vanzelfsprekend voor te doen. Veel meer dan de onvermijdelijke ongemakken kregen wij niet te verduren. De oorlog mocht dan elders als een vlammende tornado door Europa trekken; in mijn directe omgeving bleef de schade van de wereldbrand beperkt tot schaarste aan levensbehoeften en hoogstens wat kleine schermutselingen hier en daar. Uiteraard was er bij iedereen bezorgdheid waar te nemen, en was er onzekerheid en verwarring; die overigens niet als minste werd gevoed door de meest fantastische vertelsels en geruchten die overal de ronde deden.


5 mei 1945, dat was op een zaterdag, heb ik onlangs nog in een boekje gelezen. Eigenaardig, dat mij juist van dit soort dingen niet veel meer bijstaat. Misschien omdat zo'n geweldige gebeurtenis, die de bevrijding natuurlijk wàs, zich in onze streken wat geleidelijker, minder spectaculair heeft voltrokken dan in andere delen van Nederland; en daarom wat minder indruk heeft gemaakt dan men op het eerste gezicht zou verwachten...

Ik speelde die bewuste zaterdagochtend steeds met schoolvriendjes op straat, dat weet ik nog wel. Hingen er eigenlijk toen al overal roodwitblauwe vlaggen? Bevrijdingsdag, maar de bevrijders waren nog in geen velden of wegen te bekennen, dat staat vast.
    Het weer was niet al te slecht geloof ik; het regende in elk geval niet. Wij, mijn vriendjes en ik, waren uiteraard weer aan het voetballen in de Eemstraat.
    Met een kaal gesleten tennisbal die daarbij, veronderstel ik, weer hinderlijk vaak over de hekjes de voortuintjes in stuiterde.

Maar terwijl wij steeds achter dat te kleine balletje aan renden, gebeurde er iets in de Eemstraat dat onze aandacht afleidde.
    Er naderde uit de verte een optochtje, een kleine stoet van voornamelijk jonge, maar ook een paar oudere mannen, die voort marcheerden als een soort sportclubje.
    Die mannen zijn làng in mijn herinnering, mager en toch veerkrachtig van gang. En natuurlijk moeten ze die vaak verstelde kleren van vijf jaar oorlog en bezetting aan hebben gehad; maar wij hadden ook niet anders. Het groepje kwam naderbij. "Kom op, mee," fluisterde een van de vriendjes, en nieuwsgierig sloten we ons bij de mannen aan.
    De tocht voerde door verschillende straten, straten waarin men nog de afgezaagde stompen van de esdoorns en populieren zag staan, want de stammen en takken waren de afgelopen winter alle in noodkacheltjes opgestookt.
    Wij liepen met de sjofele stoet mee. Maar het gekke zag ik toen pas. Aan het hoofd van het rijtje liep een heel raar iemand. Ik wist absoluut niet wie dat was en mijn metgezelletjes kennelijk ook niet, want die zeiden er niets over, waren opmerkelijk timide, keken alleen maar verwachtingsvol. Was het nu een híj of een zíj die daar ging? Het leek wel iemand uit een circus, met een idiote stekeltjespruik op, oranje. Ik was zo eigenaardig bevangen door het geheel, dat ik niemand iets durfde vragen.
    De groep mannen liep betrekkelijk kalm maar ongeordend achter de voorste figuur aan. Sommigen, zag ik opeens, hadden scharen en keukenmessen bij zich.
    Ik vraag mij nu af: hebben ze nog wat tegen die vreemde figuur gezegd, misschien het een en ander geroepen? Of toch voornamelijk nors en dreigend gezwegen? Nee, zij zullen wel gejoeld hebben, gescholden, denk ik achteraf, luid en baldadig, zwaaiend met de blinkende messen en scharen in de lucht.

Pas een half uur later wist ik zo ongeveer wat dit alles te betekenen had.
De geverfde die voorop liep was een meisje dat de afgelopen tijd met Duitsers was omgegaan.
    En die, nu de bevrijding een feit was, door de mannen van ons dorp was opgehaald, kaalgeknipt, haar hoofd met loodmenie ingewreven, en triomfantelijk door de straten meegevoerd.

Meerdere malen nog die dag volgden mijn vriendjes en ik een soortgelijke stoet op weg naar het huis van zo'n vrouw. Toeschouwers om ons heen noemden soms een naam: dit is "Jenny" zus of zo. – Ik onderging alles tamelijk onverschillig; het was een tijd waarin van alles gebeurde. Ik voelde geen angst, geen medelijden met die vrouwen, ook geen verontwaardiging over hun gedrag, niets eigenlijk. De gebeurtenissen leken logische voorboden van een nieuwe tijd, met een naderende, onontkoombare verandering van heel het leven. Die tegelijk zo onbepaalbaar was dat je er eigenlijk niet al te veel ophef over hoefde te maken.
    Soms gingen de mannen mee zo'n huis in en dan hoorde je dat er binnen het een en ander kapotgeslagen werd.
En kijk, ze waren ook naar boven gegaan, in een slaapkamertje. Iemand daarbinnen brulde : "Weg met de fascisten!" En tegelijk sloegen ze het bovenraampje van de dakkapel aan scherven.
    Vreemd is het, dat ik dat glasgerinkel veel gewelddadiger vond dan al die kaalgeknipte vrouwen. Want stel je eens voor dat men per ongeluk een verkéérd huis was binnengegaan!

Toen ik in de middag alleen op ons achtererf speelde, hoorde ik opnieuw geschreeuw, niet ver weg. Ik werd nieuwsgierig en ging kijken. – Langs onze tuin liep een schutting en daartegenaan stond sinds jaar en dag een bankje; als je daarop ging staan, kon je over die schutting zo op de achteroms van de volgende straat kijken. Die erven daar waren nogal diep, met onkruidveldjes, kromme bomen, halfingezakte schuren en een hobbelig klinkerstraatje waarachter wat verderop nog een paar houten woonhuizen stonden.
Nadat ik op het bankje was geklommen, zag ik weer zo'n groep mannen bijeen, ze stonden bij de groene huizen te roepen en ergens op een deur te bonzen.
    Het was weer zo'n hele samenscholing, met omstanders erbij, net als eerder die dag, maar nu durfde ik bijna niet te kijken. Het maakte voor het eerst enige indruk op mij, waarschijnlijk omdat het zo dichtbij was.
    Maar wat er precies gebeurde, bleef onduidelijk.

Later hoorde ik mijn moeder bij de achterdeur met buurvrouw Quaaks napraten over het incident. Mijn moeder bleek nogal aangedaan en fluisterde tegen de buurvrouw, waarbij ze haar ogen half sloot, altijd als er naar haar idee iets ergs was gebeurd: "IJ-selijk hè..."
    Zoals ik al had aangenomen, was ook daar een meisje ervan verdacht verkering met een Duitse soldaat te hebben gehad.
    Maar toen die mannen aan de deur kwamen om haar haar af te knippen werden ze opgewacht door haar nieuwe Zaanse verloofde met een groot slagersmes. Er werd iemand van de aanvallers gestoken en toen was dat opstootje ook meteen tot een einde gekomen.

Diezelfde avond nog, toen ik weer met vriendjes op straat was in die onderhand gekke sfeer van de bevrijding en we geen zin meer hadden in voetballen, kwamen we toevallig de paar jongemannen tegen die bij die laatste kaalknippoging betrokken waren geweest. Een van hen stroopte voorzichtig zijn mouw op en liet ons zien waar was gestoken: midden in zijn rechterarm. De wond was, zag ik nieuwsgierig, een smal donkerrood streepje, een centimeter of vier lang en (in het ziekenhuis?) met drie nikkelen klemmetjes bijeengeknepen.
    Die jongen moet toen zo'n jaar of achttien zijn geweest. Ik kende hem vaag, maar niet van naam. Hij leek nogal trots op zijn aandenken aan de bevrijding en lachte branieachtig tegen ons, kleine jongens, terwijl hij zijn mouw kalm weer omlaag rolde.
    "Ik kom hem nog wel eens tegen," zei hij.

Die eerste bevrijdingsdag bleef daarna nog vreemd opwindend. Veel gebeurde er eigenlijk niet, maar een lichte euforie hing overal in de lucht. Toen ik tegen half acht weer thuis kwam, bleek dat buurjongen Fred op bezoek was. Die woonde achter ons; hij kwam al zo lang ik mij herinnerde elke dag wel een keer bij ons aan door over de schutting te klimmen en via het bankje op ons erf te springen.
    Fred was een slanke jongeman van een jaar of twintig, met los achterover gekamd zwart haar, waarin bij de slapen al diepe inhammen waren aan te wijzen. Hij kwam meestal bij ons "voor de gezelligheid". Zijn vader was drie jaar eerder gestorven, zijn moeder de hele oorlog ziek en bedlegerig, zodat het niet te verwonderen was dat hij een deel van zijn tijd bij ons doorbracht. Afgelopen winter zat hij 's avonds, als ik al naar mijn slaapkamertje was gestuurd, bij het schelle licht van de carbidlamp in de huiskamer nog uren met mijn ouders te kletsen. Vaak waaide hij bij ons aan met de meest uiteenlopende goederen die hij ergens had gekocht of geruild. Soms kreeg ik een gulden van hem of een serie postzegels voor mijn verzameling.
    Van zijn activiteiten tijdens de bezetting is mij, ook later, niet veel duidelijk geworden. Het is eveneens niet verklaard waarom hij tijdens de oorlog niet in Duitsland tewerk was gesteld. Of niet was ondergedoken, zoals de vele anderen...
(Wordt vervolgd met nog één aflevering)

Reactie insturen
Graag eerst...

Inloggen of Registreren
re: De Vijfde Mei - Afl. 1 van 2
Reactie gegeven door Henk Gruys - 09:35 18-04-2015 Stuur e-mail Profiel bekijken van voet
Het nut van reacties zit er voornamelijk in dat de schrijver zich daardoor voortdurend bewust blijft van wat hij schrijft.

Ja, met dat dorp, daar heb je wel gelijk in, dat heb ik ook gebruikt. Maar ik reageerde omdat ik dat "klein dorpje aan de Zaan" een beetje te lieflijk vond en niet passend in het verhaal.

re: De Vijfde Mei - Afl. 1 van 2
Reactie gegeven door Henk Gruys - 08:32 18-04-2015 Stuur e-mail Profiel bekijken van voet
Je bent zelf erg ontevreden over mijn optreden hier volgens mij. Die onzinnige waardering ook altijd.

re: De Vijfde Mei - Afl. 1 van 2
Reactie gegeven door evamaria - 22:31 17-04-2015 Stuur e-mail Profiel bekijken van voet
van ons dorp was opgehaald, kaalgeknipt, haar hoofd met loodmenie ingewreven, en triomfantelijk door de straten meegevoerd.

Je noemt het hier een dorp. Dat nam ik dus over. Zaanstreek, ja, betere aanduiding.

Ik heb ook wel gelezen dat die kaalknipperij overal plaats vond. Dus het maakt niet uit. En er zullen ook wel veel gebieden in Nederland geweest waar men niet zoveel merkte van oorlog/bezetting en bij de bevrijding vooral de kaalknipperij erg opviel. Dus de locatie is helemaal niet van belang. En dan kan Zaanse bij verloofde net zo goed weg want wat maakt het uit. Dan beter: nieuwe verloofde uit de eigen buurt. Een echte Hollander uit de buurt. Snel gevonden. Want daar gaat het om.

https://onzetaal.nl/taaladvies/advies/komma-tussen-bijvoeglijke-naamwoorden - hier staat dat je een komma moet plaatsen tussen twee bijvoegelijk naamwoorden als ze nevengeschikt (of gelijkwaardig) zijn: dwz als je zonder problemen de volgorde kunt veranderen. - smalle vochtige straat - is nevenschikking (en gelijkwaardig) immers. Je kunt toch net zo goed schrijven: vochtige, smalle straat.

re: De Vijfde Mei - Afl. 1 van 2
Reactie gegeven door DiotheCilany - 20:22 17-04-2015 Stuur e-mail Profiel bekijken van voet
Je bent er zelf wel erg tevreden over volgens mij. Doe onzinnige kritiek ook altijd.

re: De Vijfde Mei - Afl. 1 van 2
Reactie gegeven door Henk Gruys - 17:39 17-04-2015 Stuur e-mail Profiel bekijken van voet
Er is helemaal geen probleem.
Het blijkt, op pag. 4 van het verhaal, dat het over haar Zaanse verloofde gaat, (dus zal het daar wel zijn denkt de lezer).
So what?

Mijn dank voor je lezen en reactie, 88

re: De Vijfde Mei - Afl. 1 van 2
Reactie gegeven door 88 - 17:01 17-04-2015 Stuur e-mail Profiel bekijken van voet
ik las het verhaal en de reacties, en ja, door het een Zaanse verloofde te noemen wekte je de indruk dat het zich daar in die streek afspeelde, je had ook gewoon ` verloofde` kunnen schrijven, dan was het probleem opgelost..

Maar het is wel een meeslepend verhaal, ik heb er niets op aan te merken, dus wacht op het slot, en ben benieuwd naar wat er met de Fred is gebeurd..

re: De Vijfde Mei - Afl. 1 van 2
Reactie gegeven door Henk Gruys - 16:47 17-04-2015 Stuur e-mail Profiel bekijken van voet
Hartelijk dank voor je serieuze kritiek.
Ja dat Zaanse. Vind je dat echt zo belangrijk? Het had volgens mij net zo goed ergens anders kunnen zijn; bijv. die kaalknipperij vlak na de bevrijding vond overal plaats. Ik vind dat het Zaanse in het verhaal maar een ondergeschikte rol speelt.
Ik weet niet of je hier in de streek bekend bent, maar "een dorpje aan de Zaan" zou een onjuiste beschrijving zijn, omdat de Zaanstreek een heel eigenaardig karakter heeft,(de zaankanters ook volgens sommigen, maar daar zullen we het later nog wel over hebben). Het is hier een van de oudste industriegebieden van Europa en veel daarvan is nog duidelijk te zien. "Dorps" is het hier in geen geval. Ik ga mij nog bezinnen over je Zaanse suggestie en wat ik mogelijk kan doen, maar voorlopig laat ik het zoals het is.

doorbracht - wordt gecorrigeerd.

De zin met ....haar hoofd met loodmenie enz..... schuurt inderdaad een beetje.
Maar het is niet eenvoudig iets te bedenken dat beter is. Dat moet er wel stilistisch in passen, en de duidelijkheid mag er niet onder lijden. Het mag ook geen gekunstelde indruk maken en absoluut niet vertragen. Ik heb tot dusver nog niets kunnen vinden dat beter is, maar misschien zie ik nog wel een oplossing.

Wel of geen komma tussen de adjectieven hangt af of het nevenschikking betreft dan wel onderschikking, (Rijpma en Schuringa: Nederlandse Spraakkunst p. 194).

Met groet, Henk


re: De Vijfde Mei - Afl. 1 van 2
Reactie gegeven door evamaria - 14:53 17-04-2015 Stuur e-mail Profiel bekijken van voet


re: De Vijfde Mei - Afl. 1 van 2
Reactie gegeven door evamaria - 14:50 17-04-2015 Stuur e-mail Profiel bekijken van voet
Met belangstelling gelezen. Voor lezers die met dit verhaal zonder enige achtergrond kennis/ context worden geconfronteerd, niet weten dat het om Zaanse verhalen gaat, kan het misschien wel nuttig zijn als al ergens in het begin van dit verhaal wordt aangegeven dat het hier om een klein dorpje in de Zaanstreek gaat? Zaanse verloofde - valt nu maar zo in de tekst. Benieuwd naar het vervolg. Duidelijk, fijn leesbaar.

smalle vochtige straat. ---- smalle, vochtige straat?
https://onzetaal.nl/taaladvies/advies/komma-algemene-regels mbt gelijkwaardige bijv. naamwoorden.

doorgebracht------doorbracht.

En die, nu de bevrijding een feit was, door de mannen van ons dorp was opgehaald, kaalgeknipt, haar hoofd met loodmenie ingewreven, en triomfantelijk door de straten meegevoerd.--- Het is wel erg precies maar deze zin klopt grammaticaal niet perfekt.


De gedichten die ingezonden zijn op de website van de lettertempel en e.v.t. toekomst projecten die gekoppeld zijn aan de lettertempel blijven ten alle tijden eigendom van de feitelijke auteur van het gedicht. Zonder toestemming van de feitelijk auteur mogen de gedichten niet gebruikt worden voor andere doeleinden dan lezen op deze site en indien hier toestemming voor gegeven is door de feitelijke auteur het uitgeven van de gedichten door lettertempel zelf. Mocht er sprake zijn van misbruik van de content en de gedichten die gepubliceerd zijn op deze site door wat dan ook dan zullen er hoe dan ook (in samenspraak met de auteur) stappen worden ondernomen.
2006-2017 © Bizway - BTW nr. NL821748014.B01 - KvK 28086287